७ चैत, काठमाडौं । टर्कीमा इस्तानबुलका मेयर तथा विपक्षी नेता इकरम इमामोग्लुको गिरफ्तारीपछि देशभर विरोध प्रदर्शन शुरु भएका छन् । प्रदर्शनकारीहरूले सडक, विश्वविद्यालय र मेट्रो स्टेसनहरूमा सरकारविरोधी नाराबाजी गरिरहेका छन् ।
स्थानीय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार प्रदर्शनकारी र प्रहरीबीच झडपको खबर पनि आएको छ । यसको प्रतिक्रियास्वरूप सरकारले देशकै सबैभन्दा ठूलो सहर इस्तानबुलमा चार दिनका लागि सार्वजनिक जमघटमा प्रतिबन्ध लगाएको छ । साथै, धेरै सडक र मेट्रो सेवाहरू बन्द गरिएका छन् ।
१०० भन्दा बढी प्रदर्शनकारी पक्राउ
प्रदर्शनमा संलग्न १०० भन्दा बढी व्यक्तिहरूलाई प्रहरीले हिरासतमा लिएको छ । पक्राउ पर्नेमा धेरैजसो नेता र पत्रकार रहेका छन् । २२ वर्षदेखि सत्तामा रहेका राष्ट्रपति रेसेप तैयप एर्दोगान विरुद्धको यो सबैभन्दा ठूलो प्रदर्शनमध्ये एक मानिएको छ ।
भ्रष्टाचारको आरोपमा गिरफ्तारी
५४ वर्षीय इमामोग्लु आधुनिक टर्कीका संस्थापक मुस्तफा कमाल अतातुर्कको पार्टी रिपब्लिकन पिपुल्स पार्टी (सीएचपी) का नेता हुन् । उनी मार्च २३ तारिखमा राष्ट्रपतिको उम्मेदवार बन्ने तयारीमा थिए, तर त्यसअघि नै उनलाई भ्रष्टाचार र आतंकवादी संगठनलाई सहायता पुर्याएको आरोपमा गिरफ्तार गरिएको हो ।
इमामोग्लुकी पार्टी सीएचपीले यस गिरफ्तारीलाई ‘आगामी राष्ट्रपतिको विरुद्ध गरिएको षड्यन्त्र’ भन्दै विरोध जनाएको छ । विपक्षी नेता ओजगुर ओजेलले विपक्षी दलहरूलाई एकजुट हुन आह्वान गरेका छन् ।
उनले भने, ’गिरफ्तारी भए पनि इमामोग्लुलाई राष्ट्रपतिको उम्मेदवार बनाइनेछ ।’
यसैबीच, सामाजिक सञ्जालमा विपक्षी दललाई राष्ट्रपति चुनावको बहिष्कार गर्न माग उठिरहेको छ । प्रदर्शनकारीहरूले भनेका छन्, ’अब टर्कीमा स्वतन्त्र र लोकतान्त्रिक चुनाव सम्भव छैन ।’
तर, सरकार भने न्यायपालिका स्वतन्त्र रहेको दाबी गर्दै विपक्षीहरूको आरोप अस्वीकार गरिरहेको छ ।
इमामोग्लुको डिग्री रद्द, उम्मेदवारी संकटमा
गिरफ्तारी हुनुअघि नै इस्तानबुल विश्वविद्यालयले इमामोग्लुको डिग्री रद्द गरेको थियो । यसका कारण उनको उम्मेदवारी संकटकालीन अवस्थामा पुगेको छ ।
टर्कीको संविधानअनुसार राष्ट्रपति बन्नका लागि उच्च शिक्षा अनिवार्य छ । यदि अदालतले आफ्नो निर्णय परिवर्तन गरेन भने इमामोग्लु राष्ट्रपति चुनाव लड्न अयोग्य ठहरिन सक्छन् ।
एर्दोगानलाई चुनौती दिइरहेका इमामोग्लु
इमामोग्लु राष्ट्रपति एर्दोगानको प्रशासनविरुद्ध सबल विपक्षी नेताको रूपमा उभिएका छन् । उनले रियल इस्टेट व्यवसाय छोडेर ४३ वर्षको उमेरमा राजनीति सुरु गरेका थिए ।
सन् २०१९ अघि उनलाई धेरैले चिनेका थिएनन् । तर, सन् २०१९ को इस्तानबुल मेयर चुनावमा राष्ट्रपति एर्दोगानको समर्थित उम्मेदवारलाई पराजित गरेर उनी चर्चित भए ।
पहिलो जित
सन् २०१९ मा उनले ४१ लाख मत ल्याएर १३ हजार मतको झिनो अन्तरले जितेका थिए । तर, चुनावमा अनियमितता भएको भन्दै निर्वाचन आयोगले चुनाव बदर गरिदियो ।
दोस्रो जित
जुन २०१९ मा फेरि चुनाव हुँदा उनले ८ लाख बढी मतले जित हासिल गरे । यस जितले उनलाई राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा बलियो नेताका रूपमा उभ्यायो ।
इमामोग्लुले एर्दोगान पक्षलाई तेस्रो पटक हराए
इमामोग्लु इस्तानबुलका मेयर भएपछि उनले सहरको पूर्वाधार सुधार गर्न महत्वपूर्ण काम गरे । उनी सन् २०२३ को राष्ट्रपति चुनावका लागि बलियो उम्मेदवार मानिन्थे ।
तर, विपक्षी गठबन्धनले कमाल किलिचदारोग्लुलाई राष्ट्रपतिको उम्मेदवार बनायो ।
सन् २०२४ मा इस्तानबुल मेयर चुनावमा इमामोग्लुले फेरि एर्दोगान समर्थित उम्मेदवारलाई हराए । इमामोग्लुले एर्दोगान पक्षलाई हराएको यो लगातार तेस्रो पटक हो ।
इमामोग्लुको गिरफ्तारी—एर्दोगानको चाल ?
इमामोग्लुको गिरफ्तारीलाई एर्दोगानसँग जोडेर हेरिएको छ । सन् २०२३ मा एर्दोगानले लगातार तेस्रो पटक राष्ट्रपति पद जितेका थिए । तर, टर्कीको संविधानअनुसार कोही पनि चौथो कार्यकालका लागि राष्ट्रपति बन्न पाउँदैन ।
यद्यपि, आलोचकहरूले भनेका छन्, ’एर्दोगानले सत्ता टिकाइराख्न संविधान परिवर्तन गर्न सक्छन् ।’
सन् २०२८ भन्दा अघि चुनावको सम्भावना ?
टर्कीमा अर्को राष्ट्रपति चुनाव सन् २०२८ मा हुने तय छ। तर, संविधान संशोधन गरेर वा समयअघि चुनाव गराएर एर्दोगानले फेरि सत्तामा फर्कने प्रयास गर्ने सम्भावना छ ।
इमामोग्लुको गिरफ्तारी एर्दोगानले आगामी चुनावका लागि आफ्नो मुख्य प्रतिद्वन्द्वी हटाउन खोजेको रणनीति हुन सक्ने अनुमान अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूले जनाएका छन् ।
(एजेन्सीहरूको सहयोगमा)
