काठमाडौं, २५ असार।
रसुवाको सिमावर्ती ल्हेन्दे खोलामा आएको भीषण बाढीका कारण नेपाल–चीन जोड्ने रसुवागढी नाका पूर्ण रूपमा ठप्प भएको छ। मङ्गलबार बिहानको बाढीले मितेरी पुल बगाउनुका साथै नेपालतर्फको सडकसमेत कटान गरेपछि नाकाबाट दुवैतर्फको आवागमन र सम्पर्क अवरुद्ध भएको हो।
स्थानीय प्रशासनका अनुसार बाढीले रसुवागढी, टिमुरे र घट्टेखोला क्षेत्रलाई बढी प्रभावित बनाएको छ। सवारी आवागमन मात्र होइन, विद्युत् आपूर्ति र सञ्चार सेवा समेत ठप्प भएको छ। गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका–२ मा पर्ने बाढी प्रभावित क्षेत्रका अधिकांश स्थानमा टेलिफोनसमेत काम नगरेको बताइएको छ।
घटनापछि प्रभावित क्षेत्रको स्थलगत निरीक्षणका लागि प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ नेतृत्वको टोली घटनास्थल पुगेको थियो। टोलीमा अर्थमन्त्री, गृहमन्त्री, ऊर्जामन्त्री लगायत उच्चपदस्थ अधिकारी सहभागी थिए। टोलीसँगै रहेका नेपाली कांग्रेसका सांसद मोहन आचार्यले बाढीले पुर्याएको क्षतिको विवरण दिँदै राहत र पुनःस्थापनाका लागि तत्काल कदम चाल्न सरकारसँग आग्रह गरेका छन्।
ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्री दीपक खड्काले रसुवागढी जलविद्युत् आयोजनाको संरचनामा गम्भीर क्षति पुगेको जानकारी दिएका छन्। उनका अनुसार बाढीले आयोजनाको बाँध, इन्टेक र ट्रान्सपोर्ट प्रणालीमा क्षति पुर्याउनुका साथै आयोजनाको भन्सार क्षेत्रमा पार्क गरिएका सवारी साधन समेत बगाएका छन्। मन्त्री खड्काले “संरचना मर्मत र सम्भावित थप जोखिम न्यूनीकरणका लागि मन्त्रालय तत्काल तयारीमा जुटिसकेको” बताएका छन्।
रसुवाका सांसद मोहन आचार्य रातभर प्रभावित क्षेत्रमा खटिएका थिए। प्रमुख जिल्ला अधिकारी र जिल्ला प्रहरी प्रमुखसँग समन्वय गर्दै स्थानीय अवस्थाको मूल्याङ्कन गरेका उनले वैकल्पिक सडक मार्ग निर्माण नगरेसम्म रसुवागढी नाका सञ्चालनमा ल्याउन कठिन हुने बताएका छन्।
बाढीका कारण हालसम्म नौ जनाको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ भने १९ जना अझै बेपत्ता छन्। उद्धार कार्य जारी रहे पनि विकट भूगोल, अबरुद्ध मार्ग र बिग्रिएको मौसमका कारण कार्य प्रभावित भएको छ।
रसुवागढी नाका चीनसँगको व्यापारिक आवतजावतको एक महत्त्वपूर्ण केन्द्र हो। यस नाका मार्फत दैनिक ठूलो मात्रामा सामग्री ओसारपसार हुँदै आएको थियो। तर अहिले त्यहाँको सम्पूर्ण संरचना पूर्ण रूपमा अवरुद्ध हुँदा राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा समेत असर पर्ने अनुमान गरिएको छ।
स्थानीय बासिन्दा र व्यापारीहरू भने तत्काल वैकल्पिक राहत व्यवस्थापन र पूर्वाधार पुनःनिर्माणको माग गर्दै आएका छन्। बाढीको असर मूल्याङ्कन गर्दै पूर्वाधार पुनःस्थापना, सुरक्षा संयन्त्र सुदृढीकरण र मौसमजन्य जोखिमको पूर्वतयारीमा सरकारले चाँडो कदम चाल्नुपर्ने देखिएको छ।
[सम्पर्कविहीन रसुवागढी क्षेत्र — मुख्य क्षतिहरू संक्षेपमा:]
-
नेपाल–चीन मितेरी पुल बगाएको
-
रसुवागढी जलविद्युत् आयोजनाको बाँध, इन्टेक, ट्रान्सपोर्ट प्रणाली क्षतिग्रस्त
-
विद्युत् आपूर्ति र सञ्चार सेवा पूर्ण रूपमा अवरुद्ध
-
नौ मृतक र १९ जना बेपत्ता
-
भन्सार क्षेत्रमा रहेका गाडी बगाएका
-
स्याफ्रुबेंसी–रसुवागढी सडक मार्ग अवरुद्ध
सरकारले सम्भावित थप क्षति न्यूनीकरण तथा पुनःस्थापनाका कार्यलाई तिव्रता दिने प्रतिबद्धता जनाए पनि स्थानीयस्तरमा राहत पुग्न समय लाग्ने देखिन्छ। बाढीपछिको चुनौतीसँग जुध्न सरकारी संयन्त्रको समन्वय र तत्परताले नै ठूलो भूमिका खेल्नेछ।
