– सन्तोष मिश्र
हालै मात्र चर्चित गायिका एलिना चौहानको सम्बन्धविच्छेद कानूनी रूपमा टुंगो लागेको छ। यो कुनै नौलो घटना होइन। पछिल्ला वर्षहरूमा सेलिब्रेटी तथा पब्लिक फिगरहरूको डिभोर्स निरन्तर रूपमा समाजमा बहसको विषय बन्दै आएको छ। सम्बन्ध तोड्नु या कुनै असहज परिस्थितिमा अलग हुनु व्यक्तिगत निर्णय हुन सक्छ, तर जब यो प्रवृत्तिको रूपमा दोहोरिन्छ, समाजमा यसको गहिरो प्रभाव पर्न जान्छ।
डिभोर्सको बढ्दो लहर: कारणहरू के हुन्?
धेरै सेलिब्रेटीहरूको डिभोर्सका पछाडि विभिन्न कारणहरू हुन सक्छन्, जस्तै:
अहंकार र इगो: चर्चित व्यक्तित्वहरू आफ्नो प्रतिष्ठा, करियर र ‘इमेज’ जोगाउने क्रममा सम्बन्धलाई प्राथमिकता दिन सक्दैनन्।
व्यस्त जीवनशैली: सेलिब्रेटीहरूको व्यस्त कार्यक्रम, चलचित्र वा सांगीतिक यात्रा, मिडियासँगको निरन्तर संलग्नताले दाम्पत्य जीवनमा दूरी बढाउँछ।
समाजमा ट्रेण्ड बनिसकेको छ: एक समय डिभोर्स असामान्य मानिन्थ्यो, तर अहिले केही पब्लिक फिगरहरूले यसलाई सामान्य वा फेसनको रूपमा लिइरहेका छन्।
आर्थिक एवं कानूनी सजिलोपन: पछिल्ला समयहरूमा सम्बन्ध विच्छेद कानूनी रूपमा झन् सहज बन्दै गएको छ, जसले सम्बन्धलाई ‘सस्तो’ बनाएको छ।
पुनः विवाहको लहर: डिभोर्सपछि तुरुन्तै पुनः विवाह गर्ने चलन समाजमा झन् नराम्रो सन्देश प्रवाह गरिरहेको छ।
समाजमा पर्ने असरहरू
युवाहरूमा अस्थिर सोचको विकास
जब चर्चित व्यक्तिहरू बारम्बार डिभोर्स गर्दै पुनः विवाह गरिरहेका हुन्छन्, युवा पुस्ताले विवाहलाई अस्थायी सम्झन्छन्।
पारिवारिक मूल्य र संस्कृतिमा क्षति
नेपालजस्तो सांस्कृतिक समाजमा विवाह केवल दुई व्यक्तिबीचको सम्बन्ध मात्र होइन, यो परिवार, परम्परा र संस्कृतिसँग गाँसिएको विषय हो।
समाज भाँडिने सम्भावना
डिभोर्सलाई सामान्य मान्ने सोचले समाजमा अस्थिरता ल्याउन सक्छ, जसले पारिवारिक विघटन, बालबालिकामा मनोवैज्ञानिक असर र नैतिक संकट निम्त्याउँछ।
डिभोर्सलाई संस्कृतिको रूपमा विकास हुन नदिन के गर्न सकिन्छ?
चर्चित व्यक्तित्वहरू जिम्मेवार बन्नुपर्छ
सेलिब्रेटीहरू समाजका रोल मोडेल हुन्छन्, उनीहरूले आफ्नो व्यक्तिगत निर्णयले समाजमा पर्ने प्रभावबारे सचेत हुन आवश्यक छ।
सम्बन्धलाई टिकाइराख्ने संस्कृतिको प्रवर्द्धन
वैवाहिक जीवनलाई सफल बनाउन धैर्य, परिपक्वता र समझदारी जरुरी छ।
डिभोर्सलाई ग्ल्यामराइज नगर्ने
मिडियाले सम्बन्ध विच्छेदलाई सनसनीपूर्ण बनाएर बेच्ने होइन, यसको गहिरो सामाजिक प्रभावबारे तथ्यात्मक रूपमा प्रस्तुत गर्नुपर्छ।
कानूनी व्यवस्थालाई सुधार गर्ने
अनावश्यक रूपमा सम्बन्ध विच्छेद गर्ने क्रम रोक्न कानूनी सुधार र सामाजिक पुनर्संरचनाको आवश्यकता छ।
डिभोर्स व्यक्तिगत अधिकार हो, तर जब सेलिब्रेटीहरू बारम्बार यो बाटो समाउँछन्, यसले समाजमा गम्भीर असर पार्छ। नेपालजस्तो परम्परागत समाजमा विवाहलाई केवल व्यक्तिगत निर्णयको रूपमा मात्र लिन मिल्दैन। सम्बन्धलाई सहज रूपमा तोड्नुभन्दा समाधान खोज्ने संस्कार बसाल्नुपर्ने समय आएको छ। सेलिब्रेटीहरूले आफूलाई मात्रै नभई समाजलाई समेत विचार गरेर निर्णय लिनुपर्छ, ताकि हाम्रो सामाजिक मूल्य र संस्कृतिले सही दिशा लिन सकोस्।
