– रवीन्द्र समीर

१. प्रदुषण नियन्त्रण :

काठमाडौं विश्वकै प्रदुषित सहरमा पर्दछ । सानातिना काममा लापरबाही गर्नाले तथा कुनै पनि पक्षले जिम्मेवार अनुभूत नगरेको हुँदा काठमाडौं बस्न नमिल्ने सहर बनिरहेको छ । मानव स्वास्थ्यमा तथा पर्यटन आवागमनमा प्रदुषण सबैभन्दा घातकसिद्ध हुँदैछ । प्रदुषण नियन्त्रण गर्नको लागि न्यूनतम रुपमा निम्न काम गर्नु जरुरी छ ।
– हरेक घर, टोल, खाली ठाउँ, कार्यालय, बिद्यालय / कलेज तथा सडकको दुवैपट्टी ब्यापक रुपमा वृक्षारोपण गरेर काठमाडौंलाई जंगलको सहर बनाउने ।
– भित्री तथा बाहिरी सडक छेउंदेखि कुनासम्म गुणस्तरीय पिच गरेर धुलोको स्रोत बन्द गर्ने ।
– पुराना सवारीसाधन बिस्थापित गर्ने ।
– ट्राफिक प्रहरीले मापसे चेक गरेझैं सवारीको प्रदुषण चेक गर्ने । धुँवा फ्याँक्ने साधनलाई तत्काल नियन्त्रणमा लिने । प्रदुषण गर्ने साधनलाई जरिवाना तिराएर सर्भिसिंग गर्न लगाउने । अवस्था ठिक भएपछि मात्र सहरमा गुड्न दिने ।
– उपत्यका भित्रिने बाहिरका गाडीलाई नाकामा धोएर मात्र प्रवेश गर्न दिने ।
– प्लास्टिक, प्लास्टिकजन्य प्याकेट आदिमा प्रतिबन्ध लगाउने ।
– मुख्य तथा भित्री सडकमा बिहान ६ बजेभित्र बढारेर सक्ने ।
– उपत्याकका इट्टाभट्टालगायत प्रदुषण गर्ने कारखानालाई उपत्यका बाहिर बिस्थापित गर्ने ।
– काठमाडौंमा हावा छिर्ने धादिंग, नुवाकोटलगायतका स्थानको प्रदुषण रोक्ने ।
– काठमाडौंको प्रदुषण बाहिर पठाउनको लागि शिवपुरी, भक्तपुर, भैंसेपाटी लगायतका ठाउँमा सुरुंग बनाउने ।
– हरेक १०० मिटरमा फोहोर संकलन गर्ने चोयाका डस्टबिन राख्ने ।
– कुहिने र नकुहिने फोहोर छुट्याएर मल कारखाना र डम्पिंग साइटमा वडा / वडाबाट त्यहि दिन पुर्याउने ।
– काठमाडौंका खोलामा फोहोर शुन्य रणनीति लागु गर्ने ।
– हर्न तथा अन्य आवाजजन्य प्रदुषण न्यून गर्ने ।
– सबै कार्यालय तथा व्यक्तिगत सवारीको साधन विद्युतीय अनिबार्य गर्दै जाने ।
.
२. ट्राफिक ब्यबस्थापन :
.
ट्राफिक जाम काठमाडौंको ठूलो समस्या बनेको छ । यसको ब्यबस्थापन गर्नको लागि निम्न लिखित काम गर्ने ।
– गोंगबुस्थित बसपार्कलाई सहरबाहिर सार्ने । हालको बसपार्कलाई लोकल बस पार्क बनाउने ।
– साना सवारीसाधन बिस्थापित गरेर लामा तथा २ तले सवारीसाधन चलाउने ।
– सवारी साधनको टाइमिंग मिलाउने । जस्तै : स्कुलको बस ९ बजे, कार्यालयको बस १० बजे, गैह्रसरकारी संस्थाका बस १२ बजे, निर्माण सामग्रीका साधन राति १० बजेदेखि बिहान ४ बजेसम्म आदि ।
– कार्यालयका साधनमा सिट क्षमता पुरा गरेर मात्र कर्मचारीलाई ल्याउने / पुर्याउने ।
– आफ्नै वडाका स्कुलमा बिध्यार्थिलाई भर्ना गर्नुपर्ने ।
– हरेक चोकमा ६० सेकेन्डको रातोबत्ती र हरियो बत्ती बल्ने स्वचालित बत्ती जडान गर्ने ।
– लेन अनुशाशनमा कडाइ गर्ने ।
– सिसिटिभी मार्फत सवारीसाधनको गल्ती पत्ता लगाएर जरिवाना गर्ने ।
– ससाना दुर्घटना भएमा उक्त ठाउँमा भीड नगराउने । सम्बन्धित साधनलाई चौकीमा पुर्याएर त्यहिं छलफल गर्ने ।
– खोलाका किनारका सडक चौडा बनाउने ।
– सशुल्क बाटा खोल्ने ।
– नयाँ सवारीसाधन खरिद आबश्यकता अनुसार मात्र गर्ने ।
– महानगरका हरेक स्थान र सेवालाई प्रबिधि मैत्री बनाउने ।
.
३. फोहोर ब्यबस्थापन :
.
– हरेक २०० मिटरमा स्मार्ट शौचालय राख्ने ।
– प्रत्येक टोलमा संकलित फोहोरलाई त्यहि दिन उठाउने ।
– दीर्घकालीन र पायक पर्ने धेरैवटा डम्पिंग साइटको ब्यबस्था गर्ने ।
– ढललाई खोलामा एक्जिट नदिने । ढललाई डम्पिंग साइटमा पुर्याउने ब्यबस्था गर्ने ।
– प्लास्टिक प्रतिबन्ध गर्ने ।
– फोहोर उठाउन हड्ताल गरेमा अत्यावश्यक कानुन लगाएर कारबाही गर्ने ।
– कौसी खेती, करेसा खेती अनिबार्य गरेर कुहिने मलको त्यहिं सदुपयोग गर्ने ।
.
४. सडक ब्यबस्थापन :
.
– हरेक सडकमा गुणस्तरीय पिच गर्ने । पिच गर्ने कम्पनीलाई घटीमा १० बर्षको वारेन्टी गर्ने । कुनै ठाउँमा खाल्डो भएमा वा सडक भत्किएमा उक्त कम्पनीले तुरुन्त मर्मत गर्नुपर्ने व्यवस्था मिलाउने | यसको लागि टोल फ्री नम्बर नागरिकलाई उपलब्ध गराउने ।
– सडक, ढल, खानेपानी, दुरसंचार, बिद्युत आदिको एकीकृत टिम बनाएर त्यहि दिन बाटो खन्ने, त्यहि दिन एकीकृत काम गर्ने र त्यहि दिन बाटो पिच गर्ने ब्यबस्था मिलाउने ।
– जेब्रा क्रसिंग, लेन लाइन, सडकबत्ती, संकेत चिन्ह लगायत स्पष्ट गर्ने ।
– साइकल लेन तथा सम्भव ठाउँमा मोटरसाइकल लेन बनाउने ।
– सडक सिधा गर्ने ठाउँमा बाधा भएका ठाउँमा क्षतिपूर्ति दिएर सडक सिधा र फराकिला बनाउने ।
– हरेक वडामा बहुतले वा अन्डरग्राउण्ड पार्किंग निर्माण गर्ने ।
– ब्रुमर तथा महानगरका कर्मचारीले सडक सफा नियमित गराउने ।
– .
५. हरेक वडामा सुबिधासम्पन्न र स्वास्थ्य बिमा भएको नगर अस्पताल निर्माण गर्ने । सम्भव भएका टोलमा योग, ध्यान, भजन, प्रार्थना आदि संचालन हुने आरोग्य केन्द्र स्थापना गर्ने । जडिबुटीको उत्पादन, प्रशोधन तथा बजारीकरणलाई प्राथमिकता दिने ।
६. हरेक वडामा १२ कक्षासम्म निशुल्क अध्ययन गर्ने गुणस्तरीय नगर शिक्षालय तथा सीप केन्द्रको स्थापना गर्ने । सीप केन्द्रमा कार्पेन्टर, सिलाइ, प्लम्बिंग, वायरिंग,ड्राइभिङ, बुट्टा बनाउने, थांका बनाउने आदि प्रशिक्षण दिने ।
७. हरेक वडामा रोजगार बैंक स्थापना गर्ने | उक्त बैंकबाट रोजगारी दिने संस्था र रोजगारी खोज्ने नागरिकलाई समन्वय गर्ने ।
८. हरेक वडामा स्तरीय पुस्तकालय बनाउने ।
९. हरेक वडाका सार्वजनिक ठाउँ, गुठीको जग्गा, मैदान आदिमा पार्क बनाउने | पार्क बाताबरणमैत्री बनाउने | सहरका ठूला ठाउँ, जंगल आदिमा बिशाल पार्क बनाउने ।
१०. आकासको पानी संकलन केन्द्र, ठूला पोखरी निर्माण, खोलामा बाँध बाँधेर पानी संकलन आदिलाई प्राथमिकता दिएर पानी संकलन गर्ने ।
११. खानेपानीको समस्या समाधान गर्नको लागि मेलम्ची बाहेक स्थानीय तथा नजिकको मुहानबाट थप खानेपानी आयोजना निर्माण गर्ने । वितरण पारदर्शी र नियमित गर्ने ।
१२. टेलिफोन, केवल, बिजुली आदिका तारलाई एकीकृत रुपमा एउटा पाइपमा राखेर भूमिगत गर्ने । कुनै कम्पनीले यो संयन्त्रको स्वीकृति बिना तार राख्न नपाउने ।
१३. यातायात, खानेपानी, टेलिफोन, मालपोत, कर आदि तिर्ने प्रयोजनको लागि डिजिटल कारोबार गर्ने । सेवाग्राहीलाई टाइम कार्ड उपलब्ध गराएर सुबिधा दिने ।
१४. उपत्याकाका डांडाकाँडामा डोजर लगाएर प्लटिंग गर्ने काम रोक्ने । हरिया डांडामा थप वृक्षारोपण गर्ने । काठमाडौंका डांडाका बस्तीलाई गाउँको मोडेलमा बिकास गर्ने ।
१५. नगर बिकास समितिले मात्र प्लटिंग गर्ने ब्यबस्था गर्ने । दलाल प्रथा अन्त्य गर्ने ।
१६. सहर २४ घण्टा खुला राख्ने । हरेक बस, सडक तथा टोलमा सिसिटिभी क्यामेरा तथा सुरक्षाकर्मी राखेर सुरक्षित सहरको रुपमा बिकास गर्ने ।
१७. विश्व सम्पदा सूचीमा परेका स्थानलाई थप सुन्दर बनाउने, पारम्परिक बनाउने | सम्भावित ठाउँलाई मापदण्ड पुरा गरेर विश्व सम्पदा सूचीमा दर्ता गराउने पहल गर्ने ।
१८. नजिकका सम्पदा क्षेत्रलाई जोड्ने गरी सम्पदा मार्ग बनाउने ।
१९. विश्वसम्पदाको १ किलोमिटर वरपर सम्पदा क्षेत्र बस्ती घोषणा गरेर त्यहाँका भित्री बस्तीमा पर्यटक मार्ग बनाउने ।
२०. एक वडा एक पर्यटन केन्द्र बनाउने ।
२१. हरेक वडामा सुबिधासम्पन्न तरकारी तथा फलफूल बजारको स्थापना गर्ने । उक्त केन्द्रलाई स्थानीयको उत्पादन किन्ने तथा उपभोक्तालाई बिक्रि गर्ने ब्यबस्था मिलाउने । यस किसिमका खाधान्न बजार पनि स्थापना गर्ने ।
२२. महंगी, कालोबजारी तथा खाधान्नमा मिसावट नियन्त्रण गर्न नियमित रुपमा अनुगमन गर्ने । निम्न आय भएका व्यक्तिलाई बिशेष छुटको लागि रासन कार्ड प्रदान गर्ने ।
२३. सकभर आफ्नो देशको खाधान्न, फलफूल, तराकारी, दुध, मासुको प्रयोग गर्ने ।
२४. उपत्यकाका मठ, मन्दिर, गुठी, जात्रा तथा सांस्कृतिक महत्वका स्थानलाई सुन्दर बनाउने ।
२५. सडकका हरेक घरमा रंगरोगन अनिबार्य गर्नुपर्ने, मौलिक कला झल्किने झ्याल राख्ने तथा हरेक वडामा एकै रंग लगाएर सहर सुन्दर र एकरूप बनाउने ।
२६. निर्माण गर्दा अनिबार्य रुपमा छोपेर मात्र निर्माण गर्ने तथा निश्चित अबधिमा सक्नुपर्ने ब्यबस्था मिलाउने ।
२७. बस्तीका पेट्रोल पम्प स्थानान्तरण गर्ने ।
२८. महानगरलाई ३ महिना पुग्नेगरी इन्धनको स्टक राख्ने ठूला डिपो निर्माण गर्ने ।
२९. निर्माण सामग्री सडकमा राख्न नपाउने ब्यबस्था गर्ने ।
३०. हरेक कार्यालयमा नागरिक बडापत्र अनुसार काम अनिबार्य सक्ने ब्यबस्था मिलाउने ।
३१. क्यासिनो, डान्सबार, क्लब लगायत रात्रिकालीन ब्यबसायलाई सुरक्षित, मर्यादित तथा सुविधाजनक बनाउने ।
३२. काठमाडौंका पुराना बस्ती, पर्यटक केन्द्र ( असन, इन्द्रचोक, ठमेल लगायत ) का सडकमा इट्टा वा ढुंगा छापेर पैदल हिंड्ने बनाउने ।
३३. पुराना बस्तीका घरलाई प्राबिधिक जांच गरेर रेट्रोफिटिंग गर्ने | भूकम्प आएमा बस्ने सुरक्षित स्थानको ग्यारेन्टी गर्ने ।
३४. काठमाडौंको सांस्कृतिक पक्ष, नेवारी खाना आदिलाई ब्राण्डिन्ग गर्ने | प्राचिन बाजा, माटोका भाँडा, सुकुल, मुकुण्डो, बेशभुषा आदिलाई थप ब्राण्डिन्ग गर्ने ।
३५. बाताबरण, संस्कृति, नैतिक शिक्षा तथा स्थानीय संस्कृतिलाई पाठ्यक्रममा समाबेश गर्ने ।
३६. सबै बस्तीको पहुँचमा एम्बुलेन्स, दमकल आदिको व्यस्था गर्ने ।
३७. पुराना ट्याक्सीलाई बिस्थापित गरेर सुबिधासम्पन्न अन्तराष्ट्रिय गुणस्तरका ट्याक्सी चलाउने ।
३८. पर्यटकको बसाइ लम्ब्याउन संस्कृतिक नगर, होम स्टे आदिको बिकास गर्ने ।
३९. हरेक वडामा काम गर्दा क्यालेन्डर अनुसार गर्ने । यसो गर्दा एकातर्फ बजेट फ्रिज हुँदैन भने अर्कोतर्फ बजेट सक्ने भनेर अन्तिम घन्टामा गुणस्तरहीन काम हुँदैन ।
४०. आठ लेनको चक्रपथ पुरा गराउने । बाहिरी चक्रपथको निर्माण कार्य तत्काल सुरु गर्ने ।
.
यी र यस्तै स्थान अनुसारका काम गर्ने, भ्रष्ट्राचार नगर्ने, ढिलासुस्ती नगर्ने, पक्षपात नगर्ने तथा जनताको सेवामा २४ सै घण्टा समर्पित हुनेछु भनेर हरेक उम्मेदवारलाई औठाछाप र हस्ताक्षर गराएर मात्र मतदान गर्नु र त्यसको फलोअप गर्नु हामी मतदाताको कर्तब्य तथा अधिकार हो ।