नेपालका सडकहरू आज यातायातका मार्ग मात्र होइनन्, हरेक दिन जीवन-मृत्युको परीक्षणस्थल बन्दै गएका छन्। बढ्दो सवारी दुर्घटनाका तथ्यांकहरू संख्यात्मक भयावहता होइनन्, ती राज्य, समाज र अभिभावक सबैका लागि गम्भीर चेतावनी हुन्। विशेषतः युवापुस्ताको संलग्नता रहने दुर्घटनाहरूले यो प्रश्न उठाइरहेका छन्, दोषी को हो?
एकातिर, हातमा स्मार्टफोन, आँखामा हतार र मनमा जोखिमको रोमाञ्च बोकेका युवाहरू छन्। कानुनी मापदण्ड, ट्राफिक नियम र सडक अनुशासन उनीहरूका लागि ‘पुरानो सोच’ जस्तै लाग्न थालेको छ। लाइसेन्स हातमा आउनासाथ गति र गाडीलाई शक्ति र प्रतिष्ठाको प्रतीक ठान्ने प्रवृत्तिले दुर्घटनालाई सामान्य घटना बनाइदिएको छ।
तर प्रश्न यहीँ रोकिन्न। सन्तानलाई महँगो मोटरसाइकल वा गाडी किनिदिने अभिभावकको भूमिका कति जिम्मेवार छ? आर्थिक हैसियत देखाउने माध्यमझैँ बनेको सवारी साधन, त्यसको प्रयोगका नियम, जोखिम र जिम्मेवारीबारे गम्भीर संवाद नगरी चाबी सुम्पिनु के अभिभावकीय कर्तव्य हो? दुर्घटनापछि मात्र आँसु बगाउनु भन्दा, दुर्घटना हुन नदिन अभिभावकले अग्रिम विवेक प्रयोग गर्नुपर्ने बेला आएको छैन र?
युवाको असावधानीसँगै सडकको दयनीय अवस्था अर्को मौन हत्यारा बनेको छ। खाल्डाखुल्डी, अपुरो संकेत, अँध्यारो सडक, अव्यवस्थित पार्किङ र जथाभावी निर्माणले दुर्घटनालाई निम्तो दिइरहेका छन्। विकासको नाममा बजेट खर्च हुन्छ, तर सुरक्षित सडकको ग्यारेन्टी हुँदैन। यो राज्यको गम्भीर असफलता होइन भने के हो?
त्यसमाथि, ट्राफिक व्यवस्थापनको कमजोर कार्यान्वयन समस्यालाई झन् जटिल बनाइरहेको छ। नियम कागजमा छन्, तर सडकमा पालना छैन। कतै जरिवाना डरको विषय बनेको छ, कतै पहुँच र चिनजानले नियमलाई मजाक बनाइदिएको छ। जब नियम पालना गर्ने भन्दा उल्लंघन गर्ने सुरक्षित हुन्छ, तब दुर्घटना अपरिहार्य बन्छ।
सवारी दुर्घटना कुनै एक पक्षको गल्ती मात्र होइन-यो युवा, अभिभावक, राज्य र समाज सबैको साझा असफलता हो। समाधान पनि सामूहिक जिम्मेवारीबाटै सम्भव छ। युवालाई स्वतन्त्रता चाहिन्छ, तर अनुशासनसहित। अभिभावकले सुविधा दिन सक्छन्, तर चेतना र निगरानीसहित। राज्यले पूर्वाधार बनाउनु पर्छ, तर सुरक्षा सुनिश्चित गर्दै। ट्राफिक व्यवस्थापनले दण्ड होइन, संस्कार निर्माणमा ध्यान दिनु पर्छ।
आज सवारी साधनलाई प्रतिष्ठा होइन, जिम्मेवारीको प्रतीक बनाउने सोच स्थापित गर्नुपर्ने बेला आएको छ। नत्र, सडकमा बगिरहने रगतले हरेक दिन हामीलाई एउटै प्रश्न सोधिरहनेछ-दुर्घटना आकस्मिक हो कि हाम्रो लापरवाहीको परिणाम?
