– रोजी पराजुली
समय निरन्तर घुमिरहन्छ, ठीक जीवनकै चक्रझैँ । प्रत्येक मोडमा भूमिका बदलिन्छन्, जिम्मेवारी र सम्बन्धको स्वरूप फेरिन्छ, तर संस्कार र पर्व भने सधैँ आत्मीयताको पुल बन्ने गर्छन् । हरितालिका तीज त्यही संस्कृतिको उज्यालो अभिव्यक्ति हो, जहाँ हरेक पुस्ताले आफ्ना भाव र भूमिकालाई आत्मसात् गर्दै नयाँ अर्थ दिन्छ ।
बाल्यकालमा आमासँगै मनाइएको तीज अझै ताजै छ । गीत–नृत्यमा रमाउने, साथीभाइसँग हासखेल गर्ने, र आमासँगको आत्मीय नाता पर्वमा झन् गहिरो भएर अनुभव गर्ने क्षणहरू जीवनका अविस्मरणीय सम्पत्ति बनेका छन् । त्यो समयको तीज सरलतामा रमाउने, मायामा बाँधिने र संस्कारलाई सहजै आत्मसात् गर्ने माध्यम थियो ।
विवाहपछिको जीवनले अर्को अध्याय थप्यो । सासूसँग बुहारीको रूपमा मनाइएको तीजले सम्बन्धलाई नयाँ दृष्टि दियो । केवल पर्व मात्र नभई आपसी सम्मान र मायाले गाँसिएको त्यो क्षणले सासू-बुहारीबीचको सम्बन्धलाई अझ नजिक ल्यायो । संस्कारको गहिरो अर्थ त्यहीँ देखियो- जब एउटै घरभित्र दुई पुस्ता एउटै परम्परा साझा गर्थे ।
समय भने निरन्तर बदलिन्छ । सासूको निधनपछि तीजको उल्लास नन्द–भाउजूहरूसँग बाँडियो । परिवारका भिन्न सम्बन्धहरूले त्यो उत्सवलाई फेरि नयाँ अर्थ दिए । रमाइलो मात्र नभई भावनात्मक सहारा र आत्मीयताको आदान–प्रदान बनेको त्यो अनुभवले बुझायो, संस्कार केवल संस्कार नभई सम्बन्धलाई जोड्ने सूत्र हो ।
आज परिस्थिति फेरिएको छ । म आफैं सासूको भूमिकामा छु र आफ्नी बुहारीसँग तीज मनाउने अवसर पाएको छु । यो अनुभव विशेष छ, किनभने यसले पुस्तागत निरन्तरता मात्र होइन, संस्कृतिको गहिरो सौन्दर्यलाई पनि उजागर गर्छ । जीवनका प्रत्येक चरणमा भूमिकाको परिवर्तन भए पनि मायाले जोडिएको सम्बन्ध र संस्कारको आत्मा भने स्थिर रहन्छ ।
यसपालि तीज विदेशी भूमिमा मनाइयो । तर स्थानले पर्वको अर्थ बदल्दैन भन्ने सत्य फेरि अनुभूत भयो । आफ्नै बुहारीसँग बसेर, रमाइलो गर्दै, मायाले भरिएका क्षण बाँड्दा यो क्षण अझ विशेष र अविस्मरणीय बन्यो । पर्वलाई अर्थ दिने शक्ति स्थानमा होइन, भावनामा हुन्छ भन्ने कुरा पुनः प्रस्ट भयो ।
जीवनको घडी निरन्तर घुमिरहन्छ । तर संस्कार र माया भने पुस्ता–पुस्तासम्म अटुट रहन्छन् । तीज जस्तो पर्वले यही सन्देश दिन्छ— भूमिकाहरू बदलिन्छन्, समय फेरिन्छ, तर संस्कृतिको सुन्दरता आत्मीयता, प्रेम र निरन्तरतामै निहित हुन्छ ।
(पराजुली हाल अस्ट्रेलियामा हुनुहुन्छ)
